Psişik Enerjinin Dışarı Atılması
İD; İdin enerjisi refleks hareketi ve istek giderimi yoluyla içgüdüsel haz
için kullanılır. Enerjini bir nesnenin imgesi üzerinde yapılan yatırımı veya
enerjinin bir içgüdüyü tatmin edecek bir nesne için dışarıya boşaltılmasına
nesne seçimi veya cathexis adı verilir. İdin tüm enerjisi nene cathexi için
tüketilir.Enerji yolu nesneden nesneye çok hızlı bir şekilde geçebilir bunun
sonucunda enerjinin yönü de değişir buna yön değiştirme adı verilir.İdin
enerjisi nesneler arasında ince bir ayrım yapmaya muktedir olmasından dolayı
çok değişkendir. İdin bu urumu isnatçı düşünce adı verilen çarpıtılmış bir
düşünce yaratır.Örneğin bir ağaç ve erkek cinsel organı , her ikisinin de
dışarı doğru çıkan ,uzayan bir fiziksel karakteri paylaşmasından dolayı
kişinin zihninde eşit tutulduğu zaman bu kişinin isnatçı düşünme yaptığı
söylenebilir.Bu tip düşünme özellikle rüya ve yorumlarında gözükür.
İçgüdüsel enerjinin yönsel kışı , ego veya süperego süreci tarafından bloke
edildiği zaman , enerji dirençlerini kırıp geçmeye ve kendini fantezilerle
veya eylemlerle deşarj etmeye çalışır. Bu eylemde başarılı olduğu zaman Ego
zayıflamış olur.Kişi konuşmada , yazmada ,idrak etmede ve hatırlamada
hatalar yapmaya başlar ve kafası karıştığı için kazalara maruz kalır.İd
içgüdüsel enerjisinin deşarj edilmesi için çıkış yolu bulmadığı zaman ego
veya süperego tarafından bu enerjiye el konur .
EGO
Egonun kendi başına bir enerjisi yoktur.İd içinden çıkan psişik enerjinin
egoyu oluşturan ve görünmeyen bir süreç içinde yönlendirilmesine kadar geçen
sürede var olduğu söylenemez.O ana kadar var olan bu yeni süreç ego atri bir
sistem olarak uzun ve karmaşık gelişimine başlar.
Egonun eyleme geçeceği bu nokta özdeşleşme olarak bilinen
mekanizmadadır.İdin gerilimi rahatlatma ihtiyacını gerçekleştirmekte
başarısız olması egonun oluşmasında temel teşkil eden ayrım yeteneğini
oluşturur.Bu ayrıştırma sonucunda idin tamamen sübjektif içsel dünyası
sübjektif bir iç dünyaya ve objektif bir dış dünyaya bölünür.Bilimdeki tüm
ilerlemeler kişinin kendi kafasındaki dünya ile ilgili zihinsel
temsillerinin daha doğru imgelerle yani dünyanın gerçekte olduğu şekli ile
yapılmasından oluşur.
Bir nesne ile ilgili fikir o nesnenin gerçeği ile uyuştuğu zaman , fikrin
nesne ile özdeşleştirilebildiği söylenir.Düşüncelerin gerçeklerle
özdeşleştirilmeleri yakın ve sırlı bir halde olmalıdır ki bir eylem planı
kişiyi amacına ulaştırsın.
Bu özdeşleşme mekanizmasının bir sonucu olarak idin ilgisiz ve konseptsiz
imgeler için yatırım yaptığı enerji , gerçek dünyanın zihinsel bir temelinin
yapılışına doğru yönlendirmesi egonun gelişimindeki ilk aşamadır.
Zihin ve gerçekliğin fiziksel dünyası arasındaki ayrıştırma engellenme ve
öğrenme ile arasında yer alır.Kişi ğ kalmak istiyorsa imgeler ile gerçeklik
arasındaki farkı öğrenmelidir.Şüphesiz doğuştan böyle bir eğilim vardır ve
bu eğilim gerekli eğitim ve deneyim ile geliştirilir.
Özdeşim ve özdeşleşme arasındaki farka bir örnek olarak rüyasında bir aslan
tarafından takip edildiğini gören kişi , doğal olarak bir aslan tarafından
takip edildiğini hisseder.Bir rüya esnasında görülen imgeler temsil
ettikleri gerçek nesneden ayrıştırılmazlar.Bunlar özdeşimdir.Bunun tam
aksine televizyon seyrede veya kitap okuyan bir kişi gördüğü resimlerin veya
okuduğu kelimelerin , nesneni gerçekten kendisi olduğunu düşünmez.
Dış dünyayı nesneleri tanıdıktan sonra bu cümlelerin sübjektif temsillileri
id içindeki cathexlerin içine alınır.Bunlara iddekilerden farklı olarak ego
cathexleri adı verilir.Daha sonra özdeşleşme yolları sayesinde enerji
halüsinsyonal istek gideriminin yerini almak üzere gerçeğe it düşüncenin
gelişmesi için mevcut hale getirilir.Enerjini idden egoyu bu yağılımı
kişiliğin gelişimindeki dinamik olaydır.
Egonun içgüdüleri memnun etmesindeki başarı idden daha fazla enerjinin ego
içine emilmesini sağlar.Ancak eğer ego başarısız olur ego cathexleri yeniden
içgüdüsel nesne cathexlerine ve gelişmemiş istek giderimi konumun geri
çevrilir.Uykuda olanda budur.Normal şartlar altında pişik enerjinin
depolanması pişik enerjinin hemen hemen egonun tekelindedir.İdden yeterince
enerji aldığında bu enerjiyi içgüdülerin tatmini yerine diğer amaçlar için
kullanır.Bu enerji algılama , yer alma , öğrenme, hatırlama , kara verme ,
ayırım yapma, sebepleme ve imgeleme işlemlerinin psişik sürçleri için
kullanılır.Bu süreçler enerji kontrolü egoya geçtikçe artar.Egonun bir kısım
enerjisi gerilimleri motor istemi vasıtasıyla deşarj edilmesine mani olmak
için kullanılır.Bu engellemenin amacı egoya eylem öncesi planlama zamanı
bırakmaktır.Bir enerjiyi engellemek için kullanılan enerjiye anti cathex adı
verilir.Bir anti cathex , bir cathexe karşı bir enerji birikimidir.
Ego içindeki enerji aynı zamanda yeni cathexlerinin oluşturulmasında
kullanılır.Bu neneler her ne kadar ilişkili bağlarla ihtiyaçlarını
karşıladıkları nesnelere bağlı iseler de organizmanın temel ihtiyaçlarını
direkt olarak karşılayamazlar.Örneğin açlık içgüdüsü pek çok yöne doğru
dağılabilir ve açlığın giderilmesi için gerekli olmayan çeşitli aktiviteler
haline gelebilir.
Egonun içgüdüsel olmayan maçlar adayacağı enerjisinin olmasının sebebi ,
egonun verimli çalışması durumunda , yaşam için gerekli olan heyeti enerji
ihtiyacının da ötesinde fazladan bir enerjiyi üretebilmektedir. Ego bedensel
ihtiyaçların karşılanmasında kullandığı enerjide ne kadar çok tasarruf
yaparsa boş zamanları geçirmek için yapılacak eylemler için o kadar çok
enerjiye sahip olur.
Son olarak ego enerjisi kişiliği oluşturan 3 sistemin sentezi için
kullanılır.Bu sentezin amacı iç ahengi sağlamak ve çevreyle problemsiz bir
uyum içinde olabilmektedir.
SÜPEREGO
Cezalandırma ve onaylanma arzusu çocuğun kendisini ebeveynlerinin ahlak
kurallarıyla özdeşleştirmesine sebep olur.Bu durum süperegoyu
oluşturur.Süperego mükafatlandırıcı veya cezalandırıcı güçlerle
donatılmıştır.Mükafatlandırma benlik ülküsü ile , cezalandırma ise vicdan
ile yapılır.
Vicdanın yasakları içgüdüsel enerjinin ya direkt olarak içtepisel
davranışlarla ve istek giderimi ile yada dolaylı yollarla ego mekanizması
tarafından deşarj edilmesini önleyen yasaklar veya anti cathexlerdir.Yani
vicdan hem egoya hem de ide karşıdır ve haz prensibi ve gerçeklik
prensibinin işleyişini tıkamaya çalışır.
Vicdan anti cathexleri egonunkinden farklıdır.Egonun direnen güçleri ,
egonun tatmin edici olarak bir plan hazırlaması için nihai eylemin
gerçekleştirilmesi amacını yerine getirirler.Vicdan” hayır” derken ego
“bekle” der.
Benlik ülküsü mükemmele ulaşmaya çalışır.Benlik ülküsüne çok fazla enerji
bağlamış olan kişi idealist ve akla önem veren bir kişidir.Gerçekçi değil
idealist bir yaklaşım içindedir.Gerçek ile yanlış yerine iyi yada kötü
ayrımları ile uğraşır.Kendini ego seçimleri ile tanımlayan ego , kendisiyle
gurur duyar.Gurur egoya iyi olmasından dolayı benlik ülküsü tarafından
verilen bir mükafattır.Ego kendisini süperego tarafından değersiz olarak
görülen bir nesne ile özdeşleştirilirse veya seçerse suçlu hissetmesi
sağlanarak cezalandırılır.
Kullanılan bu enerji sınırlıdır yani ego enerji kazanırsa id ve süperego
enerji kaybeder.Kişiliğin bir isteminin enerjilendirilmesi enerjinin diğer
sistemlerden geri çekilmiş olması demektir.Egosu güçlü olan kişinin
süperegosu ve idi zayıf olacaktır.
Ana Sayfaya Dönmek İçin Tıklayın